- مازندران - بررسی جنبه‌های ادبی «منظومه شاه باجی»

بررسی جنبه‌های ادبی «منظومه شاه باجی»

تاریخ 24 دی 1399 ساعت 11:39:49
منبع: واژه روز
کد خبر: 001551
منظومه شاه باجی یکی از منظومه های غنایی ادبیات بومی مازندران است که از اواخر دوران قاجاریه و پهلوی اول به یادگار مانده است.
بررسی جنبه‌های ادبی «منظومه شاه باجی»

منظومه شاباجی به منطقه سواد کوه تعلق دارد. «شاه باجی جعفری» بین سال های 1255 تا 1260 شمسی در روستای «دهکلان» لفور به دنیا آمد. در ییلاق گالشی به نام  «ملاخان جان حیدری» دلباخته شاه باجی می شود. در همین گیر و دار «عبدالعلی خان پهلوان» به خواستگاری باجی می آید.شاباجی جا افتاده به عقد پسری 16 ساله در می آید. تفاوت سنی این دو نفر سبب می شود که بعدها شوهر باجی ازدواج کند. منظومه عاشقانه شاباجی سروده همان گا لش عاشق است. ملاخان حیدری در سال 1258 هجری شمسی در آلاشت به دنیا آمد.

و به پدرش حاجی خانگل در کار رسیدگی به کشاورزی و دامداری کمک می کرد. آنها هنگام ییلاق در مّیِمن زیر روستای لرزنه آلاشت سکنی داشتند، و قشلاق آنها در کاردیکلای مازندران بود. دیدار ملاخان و شاباجی می بایست در لرزنه روی داده باشد و اشعار منظومه شاباجی نیز آن را تایید می کند. پدر ملا خان می خواست خواهر زاده اش را برای وی به همسری برگزیند، اما سرانجام بر خلاف میل باطنی ملاخان، وی با دختر عموی خود ازدواج می کند.

منظومه شاباجی داستان دلدادگی و شیدایی عاشقی است که مانند بسیاری دیگر از عشاق داستانهای ایرانی به محبوب ومعشوق خود نمیرسد. اگر لیلی و مجنون، فرهاد و شیرین و دیگر عشاق مشهور و نامی به شهرت رسیدند، شاید عامل اصلیاش شکست آنها و نرسیدن به مرادشان باشد. شکی نیست داستانهایی که در دیوانها و منظومه ها شکل می گیرند و حتی پایدار می‌مانند: در وهله اول موضوع آنها ناکامی است و سپس شیرین زبانیهای شاعران یا گاه خود عاشقان است که به انحای مختلف با تصویر گری های شاعران یا گاه خود عاشقان است که به انحای مختلف با تصویر گری های شاعرانه و تخیل عاشقانه حکایت را خواندنی و شیرین می کنند.

ای دا دا بیداد آ ای برادرون شاه باجی ناز دارا چنه مهربون

اسپه دس بال آ صورت شیر و خون قد بلن بالا ا مه چنگ مِیون

کمند گیس آ ترز مازرون ته اسپه گندم من اسپه آرد نون

منظومه شاه باجی براساس نظریه قاعده افزایی و قاعده کاهی (هنجارگریزی) بررسی و تحلیل شده است. در بحث هنجارگریزی، هنجارگریزی معنایی و انواع آن و هنجارگریزی زمانی یا باستان گرایی در این منظومه بسامد بالایی دارد. انواع توازن نیز همچون توازن واژگانی (سجع متوازی) بیش از دیگر توازن ها در این منظومه بهکار رفته است. مصوتِ بلند «آ» و صامت های «ر»، «ل»، «م» و «ن» در این منظومه، به سبب قافیه سازی بسیار تکرار شده است. منظومه شاه باجی از نظر وزن عروضی به دو بحرِ هزج و متقارب خوانده می شود. راویان این منظومه، با توجه به نوعِ سازی که همراه آن نواخته می شود، وزن عروضی را برمی گزینند. محتوای اصلی منظومه عشق است که به سبب وجود شکاف و تضاد طبقاتی به صورت شکایت و سرکشی و اعتراض نمود یافته است.

هنردوستان می توانند این اثر شنیدنی را با صدای ابوالحسن خوشرو از سایت www.lilemshop.ir یا www.beeptunes.com تهیه کنند.

منبع: سایت مهرآوا، مقاله پژوهشی جنبه های ادبی منظومه شاه باجی

Bookmark and Share
نظر شما
پاسخ به:

Your Name Description

Your Email Description

Your Website Description

Your Comment Description

 

Parent Comment Description

وارد نمودن نامو ایمیل اختیاری می‌باشد.
آخرین مطالب
پربازدیدها
پوستر
عضویت در خبرنامه
یادداشت
گزارش
گفت و گو
logo-samandehi